Moors: gereksinim yönetimi
Spesifikasyon seviyesi, bölüm numaralı doküman yapısı, izlenebilirlik bağları, kapsama, matris, şüpheli bağ ve gözden geçirilen, onaylanan temel sürüm.
Moors, MyWay’in gereksinim yönetimi panosudur (v1.74.0’da geldi, v1.76.0’da genişledi). Bir gereksinim bu panodaki bir görevdir: kalıcı kimliği (REQ-42 gibi), iş akışı (İncelemede ve Onaylandı statüleri, onay kilidi), alanları, doküman yapısını kuran üst görev hiyerarşisi, geçmişi ve Excel/CSV alışverişi görev ekranından gelir; onay zinciri ve formal gözden geçirme temel sürüm içindir. Moors’a özgü olan iki şeydir: spesifikasyonu doküman gibi okutan yapı (Spesifikasyon görünümü ve bölüm numaraları) ve gereksinimi üst ihtiyaca, onu karşılayan geliştirme işine ve doğrulayan teste bağlayan izlenebilirlik katmanı (bağ türleri, kapsama raporu, matris, şüpheli bağ, sürüm kodlu temel sürüm). Bir Moors panosu tek bir spesifikasyondur; geliştirme ve test işleri kendi Kanban ya da Scrum panolarında kalır, bağlar panolar arası kurulur.


Moors panosu açmak
Sol menüdeki "+" ile açılan yeni pano penceresinde "Moors (Gereksinim Yönetimi)" kartını seç. Kart seçilince "Seviye" alanı çıkar: Paydaş ihtiyaçları, Sistem gereksinimleri, Alt sistem gereksinimleri, Yazılım gereksinimleri, Donanım gereksinimleri, Arayüz gereksinimleri ya da Diğer (varsayılan Sistem gereksinimleri). Seviye sonradan Pano Ayarları > Genel > "Spesifikasyon seviyesi"nden değiştirilir. Pencerenin sağındaki önizleme pano adını, rengini ve ilk görev anahtarını gösterir. Pano açmak çalışma alanı yöneticisine özgüdür. Yeni Moors panosu şu kurulumla gelir; hepsi sıradan kayıttır, Pano Ayarları’ndan değiştirilir:
| Ne | Kurulumda gelen |
|---|---|
| İş akışı | Taslak, İncelemede, Onaylandı, Uygulandı, Doğrulandı, Reddedildi. Onaylandı statüsünde "Bu statüdeki görevlerin düzenlenmesi kilitli" açıktır: onaylı gereksinimi değiştirmek için "Kilitli statüdeki görevi düzenleme" yetkisi ya da statüyü geri almak gerekir |
| Seviye (pano ayarı) | Yeni pano penceresinde seçilen seviye. Paydaş ihtiyaçları panosunda Kapsama kaynak aramaz; öteki seviyelerde her gereksinimin bir üst gereksinime bağlı olması beklenir |
| İş tipleri | Gereksinim, Başlık ve Bilgi. Başlık ve Bilgi doküman yapısını kurar, gereksinim sayılmaz; ikisi de silinemez, adı değiştirilebilir. Hazır Epic, Story, Task ve Bug tipleri kurulmaz |
| Nitelikler (özel alan) | Kaynak (metin: gereksinimin geldiği müşteri dokümanı, standart ya da paydaş), Doğrulama Yöntemi (Test, Analiz, İnceleme, Gösterim), Gerekçe (çok satırlı metin), Kabul Kriteri (çok satırlı metin), Gereksinim Sınıfı (Fonksiyonel, Performans, Arayüz, Emniyet, Siber Güvenlik, Tasarım Kısıtı, Çevresel, Kullanılabilirlik, Mevzuat), Kritiklik (Yüksek, Orta, Düşük) |
| Hazır alanlar | Öncelik ve Story Point kapalı gelir (Moors’ta öncelik yerine Kritiklik kullanılır); silinmez, Pano Ayarları > Görev Ekranı > Sabit alanlar’dan açılabilir |
| Görünümler | Üst çubukta Liste (ana görünüm), Spesifikasyon ve Kapsama; "Daha fazla" menüsünde Temel Sürüm, Kanban, Matris ve Sürümler. Sprint, backlog ve planlama yoktur; rol ayarlarında sprint yetkileri görünmez |
- Statü, tip ve nitelik adları panoyu açan kişinin arayüz dilinde (Türkçe ya da İngilizce) gelir
- Moors panosunda etiket kurulmaz; Bug, Feature gibi hazır etiketler gereksinimde anlamsızdır
- Yukarıdaki kurulum yeni pano penceresinde iş akışı şablonu "Gereksinim" (varsayılan) seçiliyken gelir. "Basit" şablonu seçilirse Moors statüleri kurulmaz; ayarlar başka bir panodan alınarak açılırsa iş akışı, alanlar, iş tipleri ve Öncelik ile Story Point’in açık/kapalı durumu o panodan kopyalanır, Moors kurulumu ayrıca eklenmez. Kaynak bir Moors panosu olsa da kopyalanan Başlık ve Bilgi tipleri doküman yapısı davranışını taşımaz ve gereksinim sayılır; yeni Moors panosunu "Gereksinim" şablonuyla açın
- Var olan bir panonun tipi Pano Ayarları > Genel’den Moors yapılabilir. Bu, sekmeleri ve izlenebilirlik ekranlarını açar ama yukarıdaki statüleri, tipleri ve nitelikleri EKLEMEZ ve Öncelik ile Story Point’i kapatmaz; onlar yalnız yeni açılan panoda gelir. Seviye "Seçilmedi (Paydaş İhtiyacı tipi kök sayılır)" olarak kalır ve Pano Ayarları > Genel > "Spesifikasyon seviyesi"nden seçilir. Başlık ve Bilgi dışındaki her görev gereksinim sayılır; hazır Epic, Story, Task ve Bug tipindeki görevler de kapsamaya girer. Reddedildi statüsü de tanınmaz: reddedilen görev kapsamaya ve matrise girer
- v1.76.0 öncesinde açılan Moors panoları kuruldukları tiplerle (Paydaş İhtiyacı, Sistem Gereksinimi, Alt Sistem Gereksinimi, Yazılım Gereksinimi, Arayüz Gereksinimi) aynen çalışır. Seviyesi seçilmemiş panoda Kapsama en üst seviyeyi Paydaş İhtiyacı tipinden, reddedileni Reddedildi statüsünden tanır. Tanıma kayıt kimliğiyle yapılır: adı değiştirmek bunu bozmaz, silip aynı adla yeniden açmak bozar; Paydaş İhtiyacı tipi bu yüzden silinemez


Seviyeler ve doküman yapısı
Seviyeler (paydaş ihtiyacı, sistem, alt sistem, yazılım...) ayrı Moors panolarıdır: ör. paydaş ihtiyaçları STK panosunda, sistem gereksinimleri REQ panosunda. Alt seviyedeki gereksinim üst seviye panosundaki gereksinime "şundan türetilmiş" ya da "detaylandırır" bağıyla bağlanır. Bir panonun içindeki yapı ise doküman yapısıdır: gereksinimler, Başlık ve Bilgi öğeleri "Üst görev" ile iç içe kurulur. Bir sistem gereksiniminden ayrılan alt gereksinim de aynı panoda onun altına konabilir. Moors panosunda "alt görevi / üst görevi" bağı seçilemez; var olan bu tür bağlar korunur ve görünür.
Spesifikasyon ve bölüm numarası
Spesifikasyon sekmesi panodaki öğeleri doküman gibi okuma sırasıyla akıtır: Başlıklar bölüm numarasıyla başlık olarak, gereksinimler bölüm numarası, kalıcı kodu, başlığı, statüsü, açıklaması ve nitelikleriyle, Bilgi öğeleri numarasız paragraf olarak. Numara hiyerarşiden hesaplanır (1, 1.1, 3.2.1) ve saklanmaz; kardeşler kalıcı kodun sayısal sırasıyla dizilir. Bilgi numara almaz ve sayacı ilerletmez. Kalıcı kod (REQ-12) hiç değişmez; numara bir öğe taşınınca değişir, kod değişmez. Bir öğeye tıklamak onu yan panelde açar. Görünüm salt okunurdur ve en çok 5000 öğe gösterir.
- Liste görünümünde "Bölüm" sütunu en baştadır; sıralanır (3.2, 3.10’dan önce) ve ön ekle süzülür ("Bölüm no, ör. 2 ya da 2.1"): "2" bölüm 2’yi ve altındaki her şeyi, "2.1" yalnız o alt ağacı getirir
- Başlık ve Bilgi gereksinim değildir: kapsama, matris ve şüpheli bağ onları saymaz; temel sürüme girerler
- Liste dışa aktarması Moors panosunda Bölüm sütunuyla başlar


İzlenebilirlik bağları
Gereksinimi dışarıya bağlayan dört izlenebilirlik bağı türü vardır. Her tür iki yönüyle seçilir; bağ eklerken pencere seçilen yönü cümleyle anlatır ("Seçeceğin öğe, REQ-4 için KAYNAK olur (REQ-4 ondan türetilir)"), bağlantılı öğeler listesinde görevin kısa kodu başlığın önünde durur.
| Bağ | Ters yönü | Anlamı ve kapsamaya etkisi |
|---|---|---|
| türetir | şundan türetilmiş | Kaynak öğe hedefi türetir (ihtiyaç → sistem gereksinimi). Hedef "kaynağı olan" sayılır |
| detaylandırır | şununla detaylandırılır | Kaynak öğe hedefi detaylandırır. Detaylandıran öğe "kaynağı olan" sayılır |
| karşılar | şununla karşılanır | Bir tasarım ya da geliştirme işi gereksinimi karşılar. Gereksinim "uygulanan" sayılır |
| doğrular | şununla doğrulanır | Bir test gereksinimi doğrular. Gereksinim "doğrulanan" sayılır |
- Aynı panodaki üst gereksinim kaynak sağlar; üst öğe Başlık ya da Bilgi ise sağlamaz (doküman yapısıdır). Var olan panolar arası "alt görevi" bağları da kaynak sayılmaya devam eder. Kaynak nitelik alanına yazılan metin kapsama hesabına GİRMEZ: kapsama bağlara ve hiyerarşiye bakar
- Genel amaçlı bağlar (ilişkili, engelliyor, kopyası, neden oluyor) kapsama sayılmaz
- Bağ eklemek, eklendiği öğenin panosunda "Görev düzenleme (alanlar, ekler, bağlantılar)" yetkisini ve karşı panoda üyeliği ister. Bağ iki ucundan da kaldırılabilir; kaldırmak, işlemin yapıldığı öğenin panosunda aynı yetkiyi ister
- Bağ görev oluştururken de eklenir (Bağlantılı Öğeler bölümü) ya da listede seçilen görevlere toplu işlem çubuğundaki "Bağ ekle" ile topluca kurulur
- Bağ koşullarıyla aranır: "Bağ" (tür ve yön, ör. doğrular / şununla doğrulanır; "yok (hiç bağı yok)"), "Bağlı öğe" (ör. REQ-12), "Şüpheli bağ" ve "Alt görev". Kayıtlı filtreye de yazılır (bkz. Filtreler)
Kapsama
Kapsama sekmesi panodaki gereksinimlerin izlenebilirlik durumunu tek ekranda verir. Üstteki kartlar gereksinim sayısını ve üç oranı gösterir: kaynağı olan, uygulanan (karşılanan) ve doğrulanan; yanında şüpheli bağı olan gereksinim sayısı durur. Süzgeçler eksikleri tek tıkla listeler: Kaynaksız, Uygulanmamış, Doğrulanmamış ve Şüpheli bağ; "Hepsi" süzgeci kaldırır. Tabloda her gereksinimin kaynağının olup olmadığı, onu karşılayan ve doğrulayan öğeler (kısa kodlarıyla), şüpheli bağ sayısı ve alt gereksinim sayısı yazar. Liste 50’şer satırla sayfalanır. Üst çubuktaki arama ve süzgeçler (etiket, atanan, statü, özel alan çipleri, gelişmiş arama) gereksinim kümesini Liste’yle aynı kuralla daraltır ve üstteki oranlar da süzülen kümeye göre hesaplanır. Sütunlar sıralanır, genişletilir ve başlıktan süzülür (ör. "Kaynağı var" / "Kaynaksız", "Karşılanmış" / "Karşılanmamış", "Şüpheli bağı var", "Alt gereksinimi var"); "Sütun süzgeçlerini temizle" hepsini kaldırır. Kaynak sütunundaki simgenin üzerine gelince ne anlama geldiği yazar.
- Paydaş ihtiyaçları seviyesindeki panoda her gereksinim en üst seviyedir: kaynak aranmaz, tabloda "Kök" yazar ve kaynak oranının paydasına girmez. Seviyesi seçilmemiş (v1.76.0 öncesi) panoda bu kural Paydaş İhtiyacı tipine uygulanır
- Reddedildi statüsündeki gereksinim ile Başlık ve Bilgi öğeleri kapsamaya hiç girmez
- Erişiminiz olmayan panolardaki bağlı öğeler gösterilmez, yalnız "+N gizli" olarak sayılır
- Satırdaki bir öğeye tıklamak görevi, kendi panosunun alanları ve kurallarıyla aynı ekranda yan panelde açar; görme yetkiniz yoksa açılmaz
- Dashboard’a "İzlenebilirlik kapsaması" kartı eklenebilir: seçilen Moors panosunun üç oranını çubuklarla gösterir


Matris
Matris sekmesinde ("Daha fazla" menüsünde) satırlar panonun gereksinimleri, sütunlar "Hedef pano" seçicisinde seçilen panonun (ör. test ya da tasarım panosu) bu gereksinimlere bağlı öğeleridir. Hücrede bağ türünün baş harfi yazar (D türetir, S karşılar, V doğrular, R detaylandırır, P alt görevi, var olan bağlar için). Liste sayfalıdır; üst çubuktaki arama ve süzgeçler yalnız satırları (gereksinimleri) daraltır, sütunlar ve bağsız öğeler bütün gereksinimlere göre kalır. Reddedildi statüsündeki gereksinimler ile Başlık ve Bilgi öğeleri matrise girmez. Matris en çok 150 sütun gösterir, bağsız öğeler listesi en çok 200 öğe; hedef pano olarak yalnız erişiminiz olan panolar seçilir. "Bağsız öğeler" düğmesi hedef panoda bu panonun hiçbir gereksinimine bağlı olmayan öğeleri listeler: hiçbir şeyi doğrulamayan testleri bulmanın yolu budur.


Şüpheli bağ
Moors panosundaki bir gereksinimin izlenen alanlarından biri değişince, o gereksinime dokunan izlenebilirlik bağları (türetir, karşılar, doğrular, detaylandırır) "Şüpheli" olarak işaretlenir. Bağın iki ucunda da rozet çıkar; rozetin ipucu neyin değiştiğini söyler. Bağ kendiliğinden geçersiz sayılmaz, karar insana kalır: bağı inceleyen kişi "İncelendi" ile işareti kaldırır ve görev geçmişine "şüpheli bağı inceledi" satırı düşer. İncelemek, bağın iki ucundan hangisinin ekranında yapılıyorsa o öğenin panosunda "Görev düzenleme (alanlar, ekler, bağlantılar)" yetkisini ister.
- İzlenen alanlar Pano Ayarları > Genel > "Şüpheli bağ için izlenen alanlar" bölümünde seçilir. Varsayılan kural başlık, açıklama ve gereksinim nitelikleridir (anahtarı req- ile başlayan alanlar, sonradan eklenenler dahil). "Seçilen alanlar" ile liste daraltılır, "Varsayılana dön" kuralı geri getirir; hiçbir alan seçilmezse panoda şüpheli bağ işaretlenmez. Listeyi "Pano yapılandırması: alan, iş tipi, sürüm, şablon, takvim" yetkisi olan kişi değiştirir. İzlenebilen alanlar başlık, açıklama ve özel alanlardır; statü değişikliği bağı şüpheli yapmaz
- Başlık ve Bilgi öğesinin değişmesi bağ işaretlemez; bunlar gereksinim değildir
- Üst/alt bağı ve genel amaçlı bağlar şüpheli işaretlenmez
- Kapsama sekmesinde "Şüpheli bağ" süzgeci incelenmemiş bağı olan gereksinimleri listeler; aramada "Şüpheli bağ" koşulu da aynı işi görür


Temel sürüm (baseline)
Temel Sürüm sekmesinde ("Daha fazla" menüsünde) "Yeni temel sürüm" panodaki bütün öğelerin ve bağlarının o anki hâlini değiştirilemez olarak saklar: ad (ör. "SRR onayı"), isteğe bağlı açıklama, oluşturan, zaman ve bir sürüm kodu. İlk temel sürüm 1.0 olur; oluştururken "Küçük değişiklik" ara sürümü (1.0 → 1.1), "Büyük değişiklik" ana sürümü (1.4 → 2.0) artırır. Taban panodaki en büyük koddur; kod panoda tekildir ve sonradan değişmez. Görüntü her öğenin başlığını, açıklamasını, statüsünü, tipini, üst gereksinimini, o anki bölüm numarasını ve niteliklerini (req- alanları ve şüpheli bağ için izlenen öteki alanlar), ayrıca izlenebilirlik ve üst/alt bağlarını taşır. Bir temel sürüm en çok 5000 öğe taşır (Başlık ve Bilgi dahil); daha büyük panoda temel sürüm oluşturulamaz. Üst çubuktaki arama İçerik ve Karşılaştırma satırlarını anahtar ya da başlıkla daraltır.
- Karşılaştırma: seçilen temel sürüm "Bugünkü hâl" ile ya da başka bir temel sürümle karşılaştırılır. Eklenen, çıkarılan ve değişen gereksinim sayısı ile bağ değişiklikleri üstte, altında her değişen gereksinim için hangi alanın neyden neye değiştiği durur; bölüm numarası değişikliği de alan değişikliği olarak görünür
- İçerik sekmesi temel sürümdeki öğelerin listesidir. İçerik ve karşılaştırma Excel ya da CSV olarak indirilir; dosya adı sürüm koduyla başlar
- Temel sürüm oluşturmak ve silmek "Pano yapılandırması: alan, iş tipi, sürüm, şablon, takvim" yetkisini ister, okumak panoya üyelik yeter. Oluşturma ve silme denetim kaydına "Temel sürüm oluşturuldu" ve "Temel sürüm silindi" olarak düşer


Temel sürümü gözden geçirmek ve onaylamak
Seçilen temel sürümün altında iki panel durur: Onaylar ve Gözden geçirme. "Gözden geçirme başlat" temel sürümü dokümanlardaki gibi çok turlu formal gözden geçirmeye gönderir: neye bakılacağı, son tarih ve katılımcılar seçilir, yorumlar ağırlıkla (Kritik, Majör, Minör) yazılır, sunan her yoruma karar verir. Yorum bütün temel sürüme yazılır ya da alıntı kutusundan "REQ-12 · başlık" seçilerek tek bir gereksinime bağlanır. Gözden geçirmenin akışı, raporu ve kararları doküman gözden geçirmesiyle aynıdır (bkz. Formal gözden geçirme). Gözden geçirme başlatmak pano üyeliği ve "Onay isteme" yetkisi ister.
- Onay: "Onay iste" temel sürümü doküman onayıyla aynı zincire gönderir (sıralı ya da paralel onaylayanlar, onay kuyruğu, bildirimler). Onay bildirimi doğrudan ilgili temel sürümü açar. Moors panosunda onay isteme ve onaylama yetkileri rol ayarlarında görünür. Karar, onay bildiriminden açılan temel sürümde ya da herhangi bir doküman alanının "Onay Kuyruğu" sekmesinde verilir; kuyruk kişinin bütün panolardaki bekleyen kararlarını listeler ve temel sürüm satırı "Temel sürüm" türüyle görünür. Bekleyen isteği isteyen kişi ya da "Üye ve rol yönetimi" yetkisi olan biri iptal eder
- Sıra: gözden geçirme ile onayın sırası Pano Ayarları > Genel > "Temel sürümde gözden geçirme ve onay sırası"ndan seçilir: Paralel (varsayılan, ikisi bağımsız), "Önce GG, sonra onay" (onay ancak tamamlanmış bir GG varken istenir) ya da "Önce onay, sonra GG" (GG ancak verilmiş bir onay varken başlar). Ayarı "Pano yapılandırması" yetkisi olan değiştirir
- Onay bekleyen ya da gözden geçirmesi olan (süren ya da tamamlanmış, iptal edilmemiş) temel sürüm silinemez; onaylanmış temel sürüm hiç silinemez, onayın kabul ettiği kaydın kanıtıdır. Gözden geçirmesi olmayan (ya da gözden geçirmesi iptal edilmiş) ve onayı reddedilmiş ya da hiç onaya gönderilmemiş temel sürüm silinebilir


Moors bir süreci destekler, bir standarda uygunluk belgesi üretmez: ISO/IEC/IEEE 29148, ISO 26262 ya da DO-178C gibi bir standardın istediği izlenebilirliği kurmanızı kolaylaştırır, uygunluk değerlendirmesinin yerini tutmaz. ReqIF alışverişi ve DOORS’tan doğrudan aktarma yoktur; gereksinimler Excel ya da CSV ile içe ve dışa aktarılır (bkz. İçe & dışa aktarma). Uçtan uca bir kurulum için Gereksinimden teste iz sürmek senaryosuna bakın.